Opis imprezy:

100 lat ratownictwa w Tatrach. Wystawa poświęcona działalności Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego

Na początku ubiegłego wieku wraz ze wzrostem zainteresowania Zakopanem, tatrzańskimi szczytami i górskimi wycieczkami pojawił się problem niesienia pomocy osobom, które podczas swoich wędrówek i wspinaczek zabłądziły lub uległy wypadkowi. Pierwszymi nieformalnymi ratownikami byli pasterze oraz przewodnicy górscy. Konieczność zawiązania Towarzystwa Ratunkowego uzmysłowiła dopiero tragiczna śmierć znanego kompozytora –Mieczysława Karłowicza pod lawiną na stoku Małego Kościelca (8 lutego 1909 r.). Echo tego wydarzenia rozniosło się po całej Polsce. Projekt powołania stowarzyszenia zajmującego się ratownictwem górskim powstał w 1908 roku staraniem społeczników i działaczy 29 października 1909 roku zarejestrowano stowarzyszenie ratownicze i dzień ten uważa się  za datę powstania Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. TOPR za swój symbol przyjęło błękitny krzyż na białym polu. Pierwszym naczelnikiem TOPR został Mariusz Zaruski, a jego zastępcą Klemens Bachleda. Działalność Pogotowia stała się głośna w całym kraju za sprawą bohaterskiej śmierci Klemensa Bachledy podczas akcji ratunkowej po taternika Stanisława Szulakiewicza. Postać Klimka urosła wtedy do rangi symbolu i ikony najważniejszych TOPR-owskich idei.

W 1952 roku powstało w Polsce Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe wciągając w swoje struktury TOPR jako jedną z sekcji regionalnych. Jednak trzon merytoryczny ratownictwa górskiego nadal wywodził się z Tatr.

19 maja 1990 roku członkowie Grupy Tatrzańskiej GOPR uchwalili usamodzielnienie się swojej sekcji i powrót do jej pierwotnej nazwy, czyli do Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. 13 listopada 1991 roku zostało ono zatwierdzone sądownie, jako oddzielna organizacja.

Z uwagi na długie tradycje górskie kultywowane w Toruniu przez Klub Wysokogórski, a także spektakularne osiągnięcia toruńskich himalaistów, Muzeum Okręgowe w Toruniu podjęło się wspólnie z przedstawicielami TOPR-u zorganizować jubileuszową wystawę poświęconą ratownictwu w Tatrach. Celem ekspozycji jest zaprezentowanie Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, jako nowoczesną i wysoce profesjonalną służbę ratunkową wykorzystującą wszelkie dostępne zdobycze techniki dla ratowania ludzi potrzebujących pomocy w górach.

Na licznych fotografiach prezentowanych na wystawie ukazane jest w ujęciu historycznym ratownictwo lawinowe, jaskiniowe, powierzchniowe, przywyciągowe oraz  ratownictwo prowadzone z powietrza. Uzupełnieniem ilustracji jest historyczny już sprzęt ratowniczy: nosze francuskie, bambus z siatką oraz tobogan – dawnej służące do transportu poszkodowanego. Inne eksponaty to stare narty z fokami, kijki narciarskie, kompletny strój ratownika, a także tradycyjne wyposażenie ratownika – wspinacza: młotek skalny, czekany, karabinki i haki oraz liny sizalowe i konopne.

Dziś ratownicy posługują się nowoczesnymi metodami działania, wśród których najważniejszą jest wykorzystanie techniki długiej liny wykorzystując helikopter, mogący dotrzeć do miejsca wypadku w kilkanaście minut, zwiększając tym szansę przeżycia poszkodowanego.

Kurator: Magdalena Nierzwicka

Scenariusz wystawy: Piotr Bednarz (TOPR), Magdalena Nierzwicka (MOT)

Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika
ul. Franciszkańska 11
Toruń

tel. (056) 660 56 20
email. muzeum@muzeum.torun.pl
www.muzeum.torun.pl